Słowniczek

Poniżej zamieszczam przybliżone tłumaczenia rosyjskich słów i krótkich wypowiedzi cytowanych w tekście. Jeśli nie rozumiesz napisanego kursywą wyrażenia rosyjskiego, to po prostu na nie kliknij. Uprzedzam, że nie jestem filologiem i mogę coś tłumaczyć nieprawidłowo. W szczególności cyrylicę transliteruję na łacinkę jak mi dusza śpiewa a nie wg ustaw i traktatów międzyrządowych.

babuszka -- babcia, starsza kobieta

bania -- łaźnia

biez wychodnych -- bez dni wolnych

bokowyje miesta -- miejsca boczne

chaliawa -- wyjaśnienie w tekście; podobno to określenie pochodzi od starego słowa oznaczającego wysoką cholewę sięgającą do pupy, zwykle (poza sytuacjami wymagającymi jej pełnej długości) wywijaną tak, że tworzy koło kolana coś wyglądającego jak kielich, do którego drobne przedmioty mogą wpadać niezauważone; tego wyjaśnienia nie udało mi się potwierdzić -- dzisiejsze rosyjskie określenie na cholewę to golieniszcze i większość Rosjan nie kojarzy chaliawy z cholewą

cierkow Christa -- kościół Chrystusa

dlia służiebnogo polzowanija -- do użytku służbowego

dlinnyj rubl -- dosł. długi rubel; tak nazywano zwiększone wynagrodzenie przysługujące w czasach radzieckich robotnikom pracującym w trudnych warunkach; po upadku ZSRR zniesione

dorogi trudny, no chużie biez dorog -- drogi są trudne, lecz bez dróg jest gorzej; to jest fragment znanej piosenki Wizbora i Bierkowskiego ,,Nocznaja doroga'', czyli ,,nocna droga''

gołubika -- odmiana czarnej jagody

gidrokostium -- nieprzemakalne ubranie dla nurków

Institut wosstanowlienija cziełowieka -- Instytut Odbudowy Człowieka

kiłomietrowka -- mapa w skali 1 : 100 000, jeden centymetr na mapie odpowiada 1 km w terenie

kniżnyj magazin -- księgarnia

kupiejnyj -- wagon wyższej kategorii do długodystansowej podróży pociągiem, bardzo przypomina naszą kuszetkę; niższa kategoria to płackartnyj

matrasnik -- materacownik; tak rosyjscy turyści chodzący nazywają turystów wożących ze sobą wszystko, co może się przydać albo i nie przydać; na przykład ciężkie materace gumowe używane 30 lat temu do spania w namiocie

mierzłota -- zmarzlina

Ministierstwo Czriezwyczajnych Situacij -- Ministerstwo Nadzwyczajnych Przypadków

moroszka -- malina moroszka (Rubus chamaemorus L.); w Polsce występuje podobno w jakichś rezerwatach i jest ściśle chroniona

moskwicz -- moskwiczanin

na chaliawu i uksus sładok -- na chaliawę nawet ocet jest słodki

nasza gora -- nasza góra

nicziego, diewuszka, mienia eto ustraiwajet -- nie szkodzi, proszę pani, mnie to urządza

nocznoj dozor -- nocny patrol

obwiazka -- opaska; Rosjanie używają w dość sprytny sposób sznurka, żeby zwiększyć sztywność składanego kajaka

ofis -- siedziba, biuro

olieniewod -- pasterze reniferów

piatikiłomietrowka -- mapa w skali 1 : 500 000, jeden centymetr na mapie odpowiada 5 km w terenie

pieczoriec -- mieszkaniec Pieczory, miasta w autonomicznej republice Komi, ostatniego większego miasta przed Workutą na linii kolejowej

piedier-kostium -- pederastnik; ten termin znają tylko wtajemniczeni Rosjanie i nie ma go w słownikach

pierieprawa -- przeprawa

płackartnyj -- wagon niższej kategorii do długodystansowej podróży pociągiem, coś w rodzaju naszej kuszetki, jednak mniej wygodny (patrz dalej w tekście); wyższa kategoria to kupiejnyj

poczwowied -- gleboznawca

podżopnik -- poddupnik

po miestnomu (domyślnie: wriemieni) -- według czasu miejscowego

po Moskwy (domyślnie: wriemieni) -- według czasu moskiewskiego; w całej Rosji kolej jeździ tylko po wriemieni Moskwy, to znaczy nawet rozkład jazdy pociągów z Władywostoku do Nachodki jest napisany wg czasu moskiewskiego, spóźnionego w stosunku do czasu miejscowego o siedem godzin

poobszczat'sja -- pobyć razem w towarzystwie

posiołok -- osiedle (od czasownika posielit'sja = osiedlić się)

pripołzli by -- przypełzłyby

priwiet -- pozdrowienie

propowiednik -- kaznodzieja

pust' iz sostradanij poliakow i russkich w łagieriach gułaga wyrastajet wzaimoponimanije i drużba naszich narodow -- niech ze wspólnych cierpień Polaków i Rosjan w łagrach Gułagu wyrasta wzajemne zrozumienie i przyjaźń naszych narodów

razriez -- rozcięcie; tu: prostopadłościenny wykop w ziemi, do którego można wejść i obserwować warstwy gleby

romantika zapoliaria -- romantyzm terenów za kołem podbiegunowym

rukowoditiel -- kierownik

sapogi -- buty z wysokimi cholewami (np. kalosze lub walonki)

siekrietno -- tajne

Siewiernaja Ziemlia -- Ziemia Północna; najbardziej na północ wysunięty kawałek Rosji, archipelag przecięty równoleżnikiem 80 stopni

skałołazka -- alpinistka

skoryj -- pospieszny

sniegopad -- opad śniegu

snieżnik -- pole śniegowe

swietłyj -- jasny

szczi -- kapuśniak

tierakt -- akt terrorystyczny

tiomnyj -- ciemny

turbaza -- baza turystyczna

wiezdiechod -- amfibia; wygląda jak duży ciągnik gąsienicowy z kabinką na ładunek i kilka osób

wiezdiechodka -- ślad pozostawiony przez kilkakrotne przejście wiezdiechoda; jedyny rodzaj drogi spotykany w tych stronach (z wyjątkiem torów kolejowych)

wy ziemliu wysyłajetie? -- wysyła pan ziemię?

zdorowiatsja -- witają się, pozdrawiają